WERKEN IN DE WESTHOEK Overzicht EEN ALGEMEEN BEELD De Westhoek is een relatief kleine economische regio die echter snel groeit. Er werken 79.500 mensen in de Westhoek. Hiervan zijn er ongeveer 22.000 zelfstandigen. De tewerkstelling in de Westhoek groeit aan hetzelfde tempo als de Vlaamse tewerkstelling . Het arrondissement Diksmuide groeit wel minder snel (13%) dan de arrondissementen Ieper (20%) en Veurne (19%). Het bruto regionaal product van de Westhoek is 3% sneller gegroeid dan het Vlaams bruto regionaal product. 8,6% van de tewerkstelling wordt gerealiseerd in de landbouw. Dit is meer dan in West-Vlaanderen (4,77%) en Vlaanderen (3,57%). Vooral in het arrondissement Diksmuide is de tewerkstelling in deze sector groot (13,62%). Als we de evolutie bekijken zien we echter dat er altijd maar minder mensen in de landbouwsector werken. Ook de toegevoegde waarde in de landbouw gaat sterker achteruit dan in Vlaanderen. Er zit dus een grotere verzwakking in onze landbouw dan in de rest van Vlaanderen. Als we de secundaire sector, de industrie bekijken in de arrondissementen Diksmuide en Ieper, zien we dat 30% van de tewerkstelling zich in deze sector situeert. In Veurne ligt dit cijfer wat lager. De tewerkstelling in de secundaire sector in de Westhoek zit in een stijgende lijn. Ook de cijfers over de toegevoegde waarde bewijzen dit. Het arrondissement Veurne scoort sterk in handel en diensten (41,07%), ongetwijfeld door het kusttoerisme. De andere arrondissementen hebben minder tewerkstelling in deze sector en scoren onder het Vlaams gemiddelde. De tewerkstelling in de handel is gestegen, maar in mindere mate dan in Vlaanderen. De tewerkstelling in de diensten in het arrondissement Ieper stijgt sterker dan in Vlaanderen. Dit is gedeeltelijk te wijten aan de overgang naar de kenniseconomie, d.w.z. de inplanting van hoogtechnologische bedrijven. In Diksmuide en Veurne stijgt de tewerkstelling in de diensten wel, maar minder snel dan in Vlaanderen. Opmerkelijk is dat de tewerkstelling binnen de quartaire sector (onderwijs, overheidsdiensten en gezondheidszorg) voor het arrondissement Veurne ongeveer 1/3 van de totale tewerkstelling uitmaakt. Voor de Westhoek kunnen we hier spreken van 1 op 4 werknemers die in de non-profit sector tewerkgesteld zijn. Om een beter zicht te krijgen op de economische structuur werden de specialisatie-index en de relatieve groei van elke sector gemeten. Hieruit blijkt dat de Westhoek een relatief grote tewerkstelling heeft in progressief industriële sectoren, sectoren die in de lift zitten. Anderzijds werken ook veel mensen in regressieve industriële sectoren, dit zijn sectoren die over het algemeen een terugval kennen. Op termijn zal dit waarschijnlijk ook voor deze streek het geval zijn. Op het vlak van commerciële dienstverlening is deze streek een inhaalbeweging aan het maken, voor de rest van tertiaire sector scoren wij slecht. EEN HOOFDSTUK APART: FLANDERS LANGUAGE VALLEY Flanders Language Valley en Lernout en Hauspie geven de Westhoek een stuk van haar bekendheid, al is het de laatste maanden niet altijd in positieve zin. Niettegenstaande alle commotie rond deze constructie, kan een doorlichting van het geheel in een socio-economische doorlichting van de Westhoek niet ontbreken. FLV maakt immers inherent deel uit van deze streek en oefent ook duidelijk haar invloed uit. In 1999 werkten ongeveer 500 mensen op het bedrijventerrein van FLV, waarvan er ongeveer een derde afkomstig uit de Westhoek. U vindt dan ook een beschrijving van de constructie van FLV en S.AI.L. terug in de beleidsvisie. Gezien de huidige situatie blijven we hier echter niet langer bij dit fenomeen stilstaan. WINKELEN IN DE WESTHOEK Wie zijn aankopen wil doen in de dorpswinkel in de Westhoek zal dikwijls ver moeten zoeken. Uit onderzoek blijkt immers dat dorpswinkels het zeer moeilijk hebben om hun hoofd boven water te houden. Een aantal factoren kunnen dit beïnvloeden : het aantal inwoners (minimaal 1.100), de nabijheid van andere kernen, de aanwezigheid van andere voorzieningen zoals een bank of een school, de nabijheid van een doorgangsweg of een bedrijventerrein spelen hier een grote rol. Toch is de aanwezigheid van een winkel in dagdagelijkse goederen belangrijk voor de bevolking van de streek, vooral voor diegenen die zich niet kunnen verplaatsen met de auto. We proberen dan ook een aantal maatregelen te nemen die de dorpswinkel kunnen leefbaar houden. Een eerste stap in de goede richting is het ondersteunen van de "dorpswinkelier" via een netwerk met begeleiding. Dit netwerk brengt al de dorpswinkeliers samen, zodat ze hun ervaringen kunnen uitwisselen. Tevens zal er ook een stuk ondersteuning en opleiding voorzien worden. KWALITEIT IN HET ONDERNEMEN We hebben een beter zicht gekregen op de economische structuur in de Westhoek, nu is het tijd om keuzes te maken. We kiezen voor een verdere economische groei, waar we zorg dragen voor de ruimte en de omgeving. We geven dan ook voorrang aan de eigen bedrijven in de streek, de endogene groei. Voor het aantrekken van nieuwe industrieën zijn we "kieskeurig" en kijken we wat de regio aankan en wat kwaliteit biedt voor deze streek. Kwaliteit is immers ook hier het sleutelwoord waar mee verder gewerkt wordt. Kwaliteit zal leiden tot een stevige economische structuur met zekere tewerkstelling en zal ook leiden tot meer hooggeschoolde jobs, zodat de hooggeschoolden in hun eigen streek kunnen blijven wonen. Om die kwaliteit waar te maken in alle bedrijven zullen zij ondersteund worden via individuele begeleiding en bedrijvencentra. Deze ondersteuning kan extern advies en belgeleiding zijn op vlak van innovatiemogelijkheden, milieu- en kwaliteitszorg enz… Bedrijven kunnen ook samenwerken in clusters voor wetenschappelijk onderzoek, opleiding, milieuzorgsystemen… Kwaliteit uit zich ook op de bedrijventerreinen, waar we wensen zorg te besteden aan de inplanting van de bedrijven en de inpasbaarheid in het landschap. Bedrijven uit de kenniseconomie zoeken immers naar dergelijke hoogwaardige locaties. Anderzijds kunnen wij op deze manier de kwaliteiten van de Westhoek verder valoriseren. Ook de infrastructurele voorzieningen op die terreinen moet blijk geven van kwaliteit. Alle basisinfrastructuur op het vlak van telematica moet aanwezig zijn, er moet aandacht geschonken worden aan de problematiek van afvalstromen voor bedrijven, ideeën voor alternatieve energievoorziening moeten de nodige aandacht krijgen. RUIMTE OM TE ONDERNEMEN Bedrijventerreinen moeten geconcentreerd worden in de zeven "economische knooppunten" (Diksmuide, Ieper, Kortemark, Nieuwpoort, Poperinge Veurne en Wervik). Uiteraard schenken wij daar ook de nodige aandacht aan mobiliteit, milieu en inpasbaarheid in het landschap, om zo onze Westhoek te vrijwaren. Binnen het structuurplan werd de behoefte aan nieuwe bedrijventerreinen in de Westhoek berekend. Er wordt 173 ha toegekend voor de ganse Westhoek tot 2007, die momenteel grotendeels is opgebruikt. Als we echter kijken naar het huidige aanbod zien we dat er momenteel nog weinig of geen ruimte is voor bedrijven en dat er bv. in Veurne een nijpend te kort is aan gronden. 173 ha bijkomende industriegrond is dus ruim onvoldoende voor deze streek. Hier wordt op verschillende manieren op gereageerd. Enerzijds is dit een teken dat we moeten zuinig zijn met industriegronden. We moeten dus duidelijk kijken welke bedrijven we van buiten aantrekken naar deze streek. We moeten ook een aantal maatregelen nemen om ruimte te "besparen". Het is echter ook duidelijk dat we bijkomende industriegronden nodig hebben. De berekeningen in de structuurplanning geven ons 173 ha. bij voor de ganse Westhoek. Dit is echter ruim onvoldoende. Andere berekeningen tonen aan dat de minstens twee maal zoveel ruimte om te ondernemen. We houden hier dan nog geen rekening met de problematiek van de zonevreemde bedrijven, die dringend van naderbij moet bekeken worden. Ruimte besparen op bedrijventerreinen kan door: Ruimtebesparend bouwen: bedrijven aanmoedigen om minder ruimte in te nemen als ze bouwen Een aantal voorzieningen te delen: vb. parking, containerpark Bedrijfsverzamelgebouwen opzetten: dit zijn gebouwen waar een aantal bedrijven samen in gehuisvest worden Ruimte "herverdelen": er kan gekeken worden hoeveel grond er nu nog "over" is. Veel bedrijven hebben nog een beperkt deeltje grond over dat ze nu eigenlijk niet meer nodig hebben. Als dit perceel terug op de markt kan komen… NIET-WERKEN IN DE WESTHOEK? DE ARBEIDSMARKT De werkloosheid in de Westhoek ligt laag. In oktober 2000 noteren we 3,89% in het arrondissement Diksmuide, 5,21% in het arrondissement Ieper en 6,53% in het arrondissement Veurne. Op het eerste zicht geen reden om zich zorgen te maken, maar… Enerzijds voorspellen de economische cijfers een verdere daling van de werkloosheid, waardoor de bedrijven op termijn een tekort aan (geschoolde) arbeidskrachten zullen hebben. In een eerste stap moeten we het onderwijs en de arbeidsmarkt beter op elkaar afstemmen, zodat de opleidingen jongeren beter voorbereiden op een werksituatie. Ook dan zal er echter nog een tekort zijn. Moeten we dan arbeidskrachten aantrekken uit Henegouwen en Frankrijk? Dit zal echter een aantal problemen met zich meebrengen: hoe zullen deze mensen hier geraken en hoe gaan we elkaar verstaan? Voor de verplaatsingen moet gedacht worden aan, bedrijfsvervoersplannen, waar een aantal bedrijven samen kunnen afspreken met bv. De Lijn hoe ze het vervoer van hun werknemers zullen organiseren. Ook voor werklozen kan dit nuttig zijn. Voor het taalprobleem moeten cursussen Nederlands georganiseerd worden en moeten de anderstalige werknemers gemotiveerd worden om onze taal te leren. Een aantal bedrijven in de streek van Veurne kampen nu al met dit probleem. Niettegenstaande een arbeidstekort voorspeld wordt, hebben we nog altijd een kleine kern werklozen die we niet kunnen aan de kant laten staan. Er zijn nog heel wat laaggeschoolde vrouwen en kansarmen die al jaren werkloos zijn en waarvoor nu moet een oplossing gevonden worden. Niet werkende werkzoekenden oktober 2000 Totaal Mannen Vrouwen Lager en lager secundair onderwijs Hoger secundair onderwijs HOBU & universitair Andere diploma's Arr. Diksmuide 823 314 509 440 256 73 54 Arr. Ieper 2277 845 1432 1246 649 209 173 Arr. Veurne 1491 665 826 685 511 144 151 Westhoek 4591 1824 2767 2371 1416 426 378 Een eerste oplossing is een betere dienstverlening. Vanuit de Vlaamse regering wordt momenteel het concept lokale werkwinkels uitgewerkt. In deze werkwinkels moet de werkloze terechtkunnen met al zijn vragen over de werkloosheid, zodat hij niet meer van het kastje naar de muur gestuurd wordt. Een eerste werkwinkel in de Westhoek zal starten in Ieper zorggebied nl. Ieper, Zonnebeke, Heuvelland, Langemark-Poelkapelle en Mesen. Het is voor de Westhoek essentieel dat dergelijke werkwinkels aangepast worden aan het plattelandsgebied en dat de spreiding rekening houdt met de werkelijke dynamiek bij de bevolking. Werkwinkels zijn meer dan dienstverlening alleen, zij kunnen de werkloze daadwerkelijk op weg helpen omdat er een aantal diensten samen gehuisvest zijn, er kan bv. ook een grondige analyse van de werkloze gebeuren, zodat men goed weet wat best past voor deze persoon. In een volgende stap wordt dan gewerkt aan meerwaarden-economie. Deze meerwaarden-economie groepeert alle vormen van tewerkstelling die niet binnen het reguliere, het klassieke circuit vallen. Hier kunnen werklozen terecht die niet of momenteel niet in een "gewone" job terechtkunnen. Om de meerwaarden-economie op een degelijke manier verder uit te bouwen, worden incubatiecentra uitgebouwd. In deze centra worden alle partners op het vlak van meerwaarden-economie betrokken, worden ideeën uitgebouwd, nieuwe projecten opgezet enz… Ook in de Westhoek moet een degelijk centrum opereren.   © 2000 Streekplatform Westhoek - Commentaren welkom via E-mail