27 januari 2012
- Koksijde
- Bron: Gemeente Koksijde
Gepubliceerd naar aanleiding van het WK cyclocross in Koksijde op 28&29/01/2012
Gegroet!
Geachte exemplaren van de soort homo sapiens, kort gezegd hs,
Ik denk niet dat we elkaar kennen. Daarom stel ik me even aan u voor.
Ik lijk maar een gewoon nietig zandkorreltje, en besta maar uit enkele atomen die samen nauwelijks een paar minuscule moleculen vormen. Alhoewel, als je mij onder een microscoop bekijkt, dan zie je een wonder van de natuur: schitterend geslepen zijden, in een complexe maar volkomen harmonische vorm. Zoals dat ook het geval is bij een sneeuwkristal.
Als zandkorrel, of beter, als zandkristal voel ik mij dus niet minder dan u, sterveling, die door eeuwenlange Darwiniaanse wentelingen beschikt over naar ik vermoed 1.500 grammen grijze hersenmassa die men ook korrels zou kunnen noemen, maar dan wel van een andere orde dan van de soort waarin ik geboren ben. En niet getogen. Want klein ben ik altijd gebleven. En ik vrees dat daar weinig verandering in zal komen. Zo blijf jij, beste hs, de meester van de schepping.
Het zou me niettemin echt plezieren als je mij, zandkorreltje, -ik wil nederig blijven-, niet achteloos zou willen behandelen. Ik durf u zelfs de raad te geven dat inderdaad niet te doen, want, beste hss, wij zijn met veel méér dan jij. Uit goede bron weet ik dat uw soort uit ongeveer zeven miljard exemplaren bestaat. Dat is belachelijk weinig in vergelijking met de populatie van mijn soort. Misschien raam ik het aantal van mijn soortgenoten nog een heelal sterren in het kwadraat te weinig als ik zeg dat wij, verzameld zand, bestaan uit zeven miljard keer zeven miljard zandkorrels… Kunt u nog volgen?
Maar goed, wat heb ik u te vertellen? Ik woon in het Liefoord, dat is gelegen in Koksijde, gemeente aan de Vlaamse kust in de Westhoek, noordwestelijke uithoek van België, geprangd tussen de Franse grens (de schreve zeggen wij hier) en de IJzer, de stroom die de Duitsers in oktober 1914 tegenhield.
Het Liefoord ligt tussen de Robert Vandammestraat, de luchtmachtbasis van Koksijde (wij zeggen: Beekoks) en de Fluithoekweg. Het bestaat uit een stuk grasland met eronder zand, daarnaast met struikgewas en schrale bomen begroeide zandhillen, en hier en daar ook nog enkele kletsglooiende duinen, bijna zo kaal als de kruin van mijn opa zaliger.
Het is hier meestal heel rustig en zalig stil. Niemand die ons stoort, -behalve een soort huppelende viervoetertjes die met konijnen noemt, keuns-, zodat ik met mijn soortgenoten godganse dagen kan dromen over mijn eeuwenlang verleden. Uit die onmetelijk ver verwijderde tijden toen ik een deeltje was van massieve basaltrotsen in de Ardennen of de Eifel, die over generaties heen gingen barsten en kraken door de bewegingen van onze ondergrondse Vader Aardkorst. Tot ik met mijn stenen vriendjes van de rots versplinterd werd, in de sneeuw terechtkwam, in een ijzige, kolkende stroom, en zo naar zee gevoerd. Daar hebben water en zout er nog eens miljarden jaren over gedaan om mij te polijsten tot wat ik ben geworden, een minuscule zandkristalkorrel. De winden en de golven hebben mij vervolgens op het strand geworpen. Inmiddels, beste hs, was uw soort ontstaan. De zee trok zich terug, de zilte gronden werden ingepolderd, en zo komt het dan, dat ik op het Liefoord van Koksijde lig, al duizenden jaren. Ik vind het hier goed. Stil en rustig.
Behalve één keer per jaar, eind november, ook in 2011. Maar ik krijg deze keer geen jaar respijt. Nee, we zijn nog maar eind januari 2012, en daar word ik met mijn soortgenoten weer ondersteboven gekeerd en van hot naar her getransporteerd. Ach, zo erg is het nu ook niet, het is eens wat anders. Kijk, ik zal het u vertellen, in een dagboek. Droom je met mij mee?
Vrijdag 27 januari 2012
Het moet ongeveer half tien geweest zijn toen ik eensklaps opwipte en in de laars van een man belandde. Hij droeg een donkerblauwe jas met op de rug een grote witte K in een witte cirkel. Ik was volkomen verrast, probeerde me nog uit z’n laars te wringen maar tevergeefs. Nou ja, laat mij met hem maar eens op stap gaan, dacht ik, het brengt wat afwisseling in mijn saai zandkorrelbestaan.
Hij bleek John te heten, tenminste zo werd hij onderweg aangesproken door soortgenoten die hij ontmoette.
John nam af en toe een kleurrijk kartonnetje met een kronkelende rode streep uit z’n jaszak, en mompelde hier en daar een paar woorden, als om zich te oriënteren.
Wel, wat ik die voormiddag gezien heb tartte werkelijk alle verbeelding! Ons rustig en stil Liefoord had een ware gedaanteverwisseling ondergaan! Kijk, terwijl ik dit allemaal vertel, is het precies alsof ik die film van vanmorgen weer helemaal voor m’n ogen zie. U mag meekijken.
Doorheen heel ons biotoop is een soort weg aangelegd van zo’n vier à vijf meter breed, aan beide zijden afgebakend met een stalen afrastering van een meter hoog, soms in dubbele rijen!! De weg leidt over het gras, door het zand, naast de dunne struikbosjes, over lange duinglooiingen, over steile zandtoppen…
Wie heeft al die hekken hier geplaatst? Wat een gekkenwerk!
John ontmoet ene Piet die eventjes zucht maar trots toelicht: “Bijna drie kilometer, John! Negenduizend vijfhonderd meter nadars, allemaal geplaatst door de mannen van onze gemeentelijke technische dienst, waar nodig met man en macht tot op de top van de duinen gesleurd, allemaal aan elkaar vastgehecht, verankerd aan houten palen die diep in het zand gedreven werden! En veel daarvan moeten zondagavond alweer weggehaald worden.”
“Jongens, jongens! Succes Piet!” antwoordt John, “en vooral veel courage!”
“’t Zal nodig zijn”, grinnikt hij, “negenduust vuufhoenderd meter, da’s lijk van Koksiede alover Veuren tot halverwege de Boonakker bachten Bulskamp, nonde…”
John stapt verder door het zand aan de linkerkant van de weg. Normaal gezien zweef ik af en toe zalig mee met de wind over het Liefoord, maar dit is een tocht in schokken. Bij elke pas die John zet, zak ik dieper in zijn laars. Tot ik me vasthaak aan zijn kous rondom z’n hiel.
Hij sakkert, stopt, trekt z’n laars uit. Zwftt! Enkele van mijn makkers vallen eruit, maar ik blijf aan z’n kous kleven, prik erdoor.
“Ai”, zegt de hiel nu bij elke stap. “Ai, ai. Wie ben jij?”
“Ik ben Zandkorrel.”
“Zandkorrel?”
“Ja, je grijze hersenmassa hierboven heeft me opgeschept, en zo ga ik met jullie mee op stap.”
“Kan jij dan spreken zoals een hs?” vraagt de hiel.
“Natuurlijk! Maar enkel met hs-ers die er echt in geloven. Zeg, wat gebeurt hier eigenlijk op ons domein?
“Wel, zoals eind november elk jaar. Cyclocross. Om ter eerst een uur fietsen door het zand. Maar deze keer is het een wereldkampioenschap! Voor alle specialisten uit de hele wereld!”
“O ja, en hoeveel zijn er dat?”
“Wel, om precies te zijn 231 uit 24 landen. De meeste uit Europa maar ook enkelen van overzee: 1 Australiër, 1 Nieuw-Zeelander, 18 Amerikanen en zelfs 7 Japanners! De Nederlanders zijn in de meerderheid, ze komen met 24. En uit eigen land en Italië zijn er telkens 20. Zandkorrel, luister goed, er zijn vier wedstrijden: zaterdag crossen de juniores en de mannen onder 23 jaar, zondag de dames en de mannen elite! Gesnapt? Ai, ai.”
“Sorry dat ik je pijn doe. Hou je het uit?”
“Ach ja, dat is geen probleem. De fietsers, dié zullen echt lijden!”
Dat kan ik best geloven. John klautert door het zand een steile duintop omhoog. Hij hijgt en trekt zich op aan de afrastering. Moeten de fietsers zich op hun vehikel hier naar boven wurmen? Door dit mulle zand, het massacollectief van mijn broeders en zusters? Dat is toch niet te doen. John blaast even uit op de top van het duin.
“Vertel eens vriend Hiel, zijn er nog zulke topjes op jullie weg?”
“Natuurlijk! Amper driehonderd meter na de start versmalt de weg tot een paar meter, en vlak daarachter is een duin dat bijna 45 graden helt. Wie hier niet vooraan zit, mag het al vergeten! Verderop ligt dan het Herygersduin, genoemd naar Paul Herygers die in 1994 wereldkampioen werd, hier, in dit eigenste Koksijde. Paul is sindsdien ereburger van Koksijde, en vandaag petert hij heel het evenement! Misschien ontmoeten we hem wel!”
“Dat zou best leuk zijn. Een hs die wereldkampioen is. Ik vraag me af hoe zo’n exemplaar eruitziet.”
“Ach Zandkorrel, hou toch op, hij ziet eruit zoals wij allen. Dan is er nog het X-duin, een nieuwe top die aan de omloop toegevoegd werd, echt een kei van een duin. Steil man, steil! En dan verraderlijk snel naar beneden.”
Tegelijk dalen we de heuvel af. Nog in de afdaling zelf maakt de zandstrook een vrij scherpe bocht naar links. Rechts zijn eigenaardige wanden aan de bomen vastgemaakt. Het lijken wel matrassen.
“Hiel, wat is daar nu de bedoeling van?”
“Zandkorrel, dat zijn opvangkussens. Als een rijder uit de bocht vliegt, dan komt hij tegen zo’n kussen terecht, en niet tegen de bomen. Ze zijn geplaatst uit veiligheidsoverwegingen.”
“Fietsen ze dan de heuvel af? Stappen ze niet?”
“Maar natuurlijk fietsen ze naar beneden, aan een razende snelheid!”
“Ach ja Hiel, je hebt gelijk. Vreemd dat ik er niet aan dacht. Want euh, ik herinner me, uit de tijd van tweeduizend jaar geleden, toen de Romeinen ook Brood en Spelen organiseerden, met gladiatoren en zo, en wagenrennen, dan plaatsten ze ook wanden in de bochten, maar wel met scherpe speerpunten naar binnen gericht, weet je wel, ook om ze degelijk op te vangen. Weet je wel, Hiel, jullie zijn toch al wat geëvolueerd, niet!?”
“Zeg, Zandkorrel, denk je dan misschien dat wij barbaren zijn?”
“Nee Hiel, nee, zeker niet, hier toch niet.”
Johns fikse stap brengt ons bij een grote witte constructie op een open vlakte in het Liefoord. Door een openstaand zeildoek stapt hij er binnen, op een plankenvloer. Wat een ruimte! Hiel zegt me dat het een publiekstent is, zo staan er wel vijf à zes op heel het terrein.
John praat met een jonge blonde dame, Valerie, zo heb ik begrepen. Ze heeft een probleem.
“John, toen ik gisteren bukte om mijn veters dicht te knopen, hoorde ik mijn rug kraken. Ik kon amper nog recht. Ooooh! Wat een pijn. Naar de dokter, de osteopaat, oh, hernia, hernia! Een paardenmiddel! Want ik wil hier per se zijn, heel het weekend. Zo’n kans krijg je maar eens in het leven. Maar wat kan ik doen? Enkel klein, licht werk.”
“Voorzichtig zijn, Valerie, niet abrupt voorover bukken, rug recht houden en door je knieën zakken. Niets heffen! Het komt vast wel goed.”
Ik vind dat John gemakkelijk praten heeft. Eerst tegen Piet: courage… Nu tegen Valerie: ’t komt wel goed. Maar wat heeft hij zelf al gedaan?
“Hiel, wat doen de hs-ers in zon’ publiekstent?”
“Wel, Korrel, hier komen de mensen met honderden samen, en vieren ze urenlang groot feest. Ze praten, en ze zingen en ze lachen allemaal, want daarachter de hoge bergen ligt het laaand van… zegepraal! Grapje, Korrel, grapje, Boudewijn achterna… Ja, wat doen ze hier, drinken hè, water, cola, limo, en een beetje bier. Er wordt 30.000 liter bier aangesjouwd.”
“Is dat veel Hiel? Wij zandkorrels drinken nauwelijks iets. Het water glijdt gewoon langs ons heen.”
“Veel, Korrel? Dat hangt er van af hoe je het opvat. Een schrijver in een krant vergeleek die 30.000 liter bier met de inhoud van 12 olympische zwembaden. Elk olympisch bad, 50 op 25 op 3 m, bevat volgens die brave man, 2.500 liter water. Voor 30.000 liter maakte hij daar 12 volle olympische zwembaden van. Klein rekenfoutje zeker? Ja, in Koksijde kan men best een aardig potje verzetten, maar Goden van de Olympos zijn we nog niet. Ik weet het, WK-Koksijde is mega, super mega, maar 12 olympische zwembaden bier aub! We zijn wel helemaal cyclo, maar niet coco hé!”
Ik, simpele, schitterende glinsterende zandkorrel, begrijp er niet veel van. Nou moe? Wat dan nog, ze doen maar.
We passeren voorbij constructies op wielen. Ai ai, ai ai, zegt Hiel bij elke stap van John.
“Verkindere”, leest Hiel me voor, “al eetbarakken! Er wordt hier wat afgegeten, Zandkorrel!”
“Wat eten de hs-ers dan? Wij zandkorrels eten nooit.”
“Broodjes met braadworst en beuling, hamburgers, bikiburgers, brochetten, frikandellen, viandellen, Zandkorrel! Met een dikke laag ketchup erover gesmeerd. En frieten, Zandkorrel! Tonnen frieten, hele patattenvelden frieten, met mayo en pickles en al wat je maar kan bedenken, Zandkorrel! En de mayo en de ketchup loopt langs hun kin in hun nek, Zandkorrel! En ze vallen omver in het zand, Korrel, ze springen in de vijver, Korrel!”
“Hiel, dat meen je niet!?”
“Toch wel, Korrel, toch wel! Dit is Vlaanderen jongen, dit wordt zaterdag en zondag één groot Vlaams feest, een Vlaamse Kermis. Eten, drinken, zingen, dansen, in het zand, in het slijk, van ’s morgens tot ’s avonds, met toeters en trompetten, met vlaggen en spandoeken, met hun eigen hemd en broek Korrel! Met al de expressie van hun tronies en toten, smikkels en smoelen, bakkes en mulen! Vlaanderen ten voeten uit, Zandkorrel. Dit zijn de doeken van Jeroen Bosch, Pieter Breugel en James Ensor in het echt levende lijve!!”
“Hiel, je maakt me bang!”
“Niet bang zijn, Zandkorrel, het zijn duivels, jawel, maar brave duivels, brave!”
John beklimt het x-duin, inderdaad een serieuze knaap. Zeer steil omhoog, zeer steil omlaag. Wie kan hier nu met de fiets deze zandberg opklimmen? Niemand, onmogelijk. Hs-ers zijn toch vreemde wezens. Ze proberen altijd het onmogelijke te doen. Zo kan je natuurlijk niet eeuwig blijven, zoals wij zandkorrels. Ik benijd ze niet. Geen sikkepit.
Boven op het plateau van de x-duin, wapperen fantasierijke kleurrijke vlaggen, al verschillend.
“Hiel, dit is misschien het mooiste van al wat ik al gezien heb!”
“Gelijk heb je wel, Zandkorrel! Deze vlaggen zijn gemaakt tijdens bijzondere workshops, door honderden kinderen van de Koksijdse scholen. Veertig vlaggen, Korrel! Het is een project dat “kunstige kids in de cross’ heet. Crossen in de duinen is niet alleen een spektakel voor volwassenen, maar ook voor kinderen, Zandkorrel.”
“Goed, Hiel, goed! Ik denk dat ik zaterdag en zondag hier zal postvatten!”
John stapt nu snel verder. We bereiken de aankomstzone waar nog veel grotere witte constructies staan. Hij schuift een zeil opzij en werpt een blik naar binnen. We loeren mee.
“Asjemenou! Ongelooflijk groot! Zo groot als een voetbalveld! Niet te doen, niet te doen! Wat is dit Hiel, vertel het me vlug!”
“Zandkorrel, jij weet ook niets hè. Dit is de tent voor de VVIPS, dat zijn de very very important persons. Er worden er in totaal zo’n tienduizend gewone vips en very vips verwacht en verwend, verspreid over verschillende tentpaleizen.”
“Drinken ze ook bier en eten ze ook broodjes met worst, en frieten?”
“Ach nee, Korrel, geen sprake van! Deze hs-ers drinken champagne en de beste wijnen. Ze eten kreeft en heilbot, kalszwezerik en filet pur, en en allerlei andere delicieuze spijzen. En ondertussen kijken ze naar de wedstrijden op grote TV-schermen. Maar als de dag vordert, ja, dan durven ze zich ook wel eens aan een glaasje bier wagen. Kom maar eens kijken als het rond vijf à zes uur draait!”
John heeft onderweg kennis gemaakt met een stapmakker. André, uit Roeselare. André was op het WK in Hooglede enkele jaren geleden. Ik hoor hem zeggen dat de toestanden daar toen half zo groot niet waren zoals thans op ons Koksijdse Liefoord. Haha!
We kruisen twee fietsers.
“Paul Herygers! Dit is Paul Herygers!” roept André.
“Meen je dat echt?” vraagt John verbauwereerd?
“Ja ja, ik herken hem! Hij is het helemaal.”
“Dan heb ik geluk”, antwoordt John. “Ik heb gisteren een gedicht geschreven ‘Herygersduin’, misschien kan ik het hem hier overhandigen?”
De fietsers houden halt, keren om, en trekken zich weer op gang, honderd meter verder ligt de eerste duin op het parcours. Paul, achttien jaar ouder geworden na zijn WK-winst in ’94, wil proberen of hij op dat steile gele dak de top haalt.
“Mijnheer Herygers!” roept John, “ik heb iets voor u, ik heb iets voor u!”
“Ik ben bezig, geen tijd”, hoor ik hem antwoorden.
John en André kijken toe hoe Paul en z’n makker op de zandberg aanstormen. Net voor de top moeten ze voet op zand zetten. Ze keren terug, stoppen bij John en André.
“Wat heb je dan voor me?” vraagt Paul Herygers. Ja hoor, hij is het, de enige echte!
“Een gedicht, meneer Paul, een gedicht, voor u, getiteld ‘Herygersduin’! Wil ik het voorlezen?”
“Wel ja, ik luister.”
En John leest voor, terwijl Pauls gezel filmt, met een camera op z’n fietsstuur dat hij wat omhoog houdt:
Herygersduin
Vermetelen,
die mij beklimmen willen
met hard gespannen billen
met harde bolle kuiten
waarnaar de vrouwen fluiten
Ik zie Paul Herygers glimlachen. John gaat verder:
Stoutmoedigen,
die op mijn flanken hossen
sjouwend de stalen rossen
op ploeterende voeten
maar mij niet eenmaal groeten
Waanzinnigen,
die voor mij zelfs niet buigen
doch springen op hun tuigen
en naar beneden slippen
om stiekem weg te glippen
Roekelozen,
die zich willen bewijzen
whàà! in mijn zand kapseizen
kijk, zie ze glijden, stuuiken
languit al op hun buiken
Gelukkigen,
die mij bestijgen, dalen
lopend, rijdend, zonder falen
juichend, tussen de hijgers:
“duintje lief, van Paul Herygers!”
“Mooi, bravo, goed gedaan!” zegt Paul Herygers.
John glundert!
“Meneer Paul”, zegt hij, “hier, een exemplaar voor u. Mag ik u iets vragen? Ik heb nog een exemplaar in mijn jaszak. Wil je het handtekenen?”
“Ach zeker! Waarom niet!
Paul Herygers tekent Johns exemplaar. Hij is gelukkig als een kind.
Wat verder nemen we afscheid van André van Roeselare.
“Bedankt André om mij Paul te hebben aangewezen. Ik zou hem nooit herkend hebben. Ik herken geen renners. Hier, voor jou ook een exemplaar.”
Ik, eeuwenoude edele zandkorrel, ben overweldigd van heel deze tocht. Tegen deze machtsontplooiing van het hs-ras, afgerond met een ultieme persoonlijke hs-emotie, kan ik niets inbrengen.
We zijn weer aan ons startpunt bij de Robert Vandammestraat.
John schudt zijn laarzen uit. Met enkele makkers dwarrel ik op de zanderige bodem, amper een paar meter van de plaats waar hij me een uur geleden opschepte. Ik ben weer thuis.
Maar zaterdag en zondag trek ik er zeker weer op uit. Ik laat me weer opscheppen door een laars.
Want dit zijn geen dagen op je kop in het zand te steken…
Jan HUYGHE - Communicatieambtenaar Gemeente Koksijde
|