In 1878 werden de gotische kruisbeuk en de geveltoren - een vroeger middentoren - van de Sint-Martinuskerk afgebroken en vervangen door een neogotische kerk van vijf traveeën (architect F. Coppejans uit Gent). Het overige gedeelte van de oude kerk (1790-1791, architect P.J. Marlier uit Brugge) werd spijtig genoeg in 1910 gesloopt toen de nieuwe kerk oostwaars werd verlengd met een grote kruisbeuk en drie koren; op de viering verrees een achtzijdige middentoren (1909-1910). In overeenstemming met de toenmalige tijdsgeest werd weinig waarde gehecht aan het aanwezige 18e eeuwse meubilair en het was slechts met veel moeite dat één en ander kon worden gered, en dit tegen het advies in van onder meer de bekende Brugse historicus kannunink Ad. Duclos.

In de dorpskom van Koekelare staat de neogotische Sint-Martinuskerk (1878-1912), een driebeukige hallenkerk, met flankeertoren (63 meter) aan de noordwestzijde en een vieringtoren, opgetrokken in baksteen.

Bezienswaardigheden in de kerk

Meubilair :

fragment van communiebank (17e eeuw) voor het altaar in de zuidelijke transeptarm.

De rijk versierde communiebank (1910) in het koor vertoont in elk vak een symbool dat verwijst naar de Eucharistie (o.m. tafel met de toonbroden, pelikaan, paaslam, koperen slang, Manna, Ark des Verbonds).

In de kerk staan ook drie biechtstoelen uit de 18e eeuw. De oudste, 1754 gedateerd en van de hand van schrijnwerker Pieter de Roo (Brugge), is bekroond met een ovalen medaillon die de H. Petrus uitbeeldt. De tweede biechtstoel is een rijk versierd rococo-meubel. Boven het middenwerk is een medaillon met het Lam Gods; erboven de H. Geest omgeven door wolken en stralen. De twee medaillonfiguren links en rechts worden aangezien als de H. Petrus en de H. Maria-Magdalena die als boetvaardige zondaars op veel biechtstoelen voorkomen, maar hier door geen attributen geïdentificeerd worden. De twee heilige figuren zijn ook aanwezig op de derde biechtstoel, maar nu met een heiligenaureool. Deze biechtstoel in Lodewijk XVI-stijl is gemaakt naar het model van de tweede. Het middenvak is bovenaan versierd met een ovaal medaillon met het Lam Gods.

Schrijnwerker Pieter de Roo (Brugge) maakte ook de kansel (1760-64). Deze preekstoel in rococostijl, waarvan het klankbord sinds meer dan een halve eeuw verdwenen is, is het belangrijkste meubel in de kerk. Twee reliëfs zijn op de kuip aangebracht. Op de ene zien we de kerkpatroon, de H. Martinus (+ 397) als krijgsman te paard, die met zijn zwaard een stuk van zijn mantel afsnijdt voor een knielende bedelaar. Op het andere reliëf schenkt Maria - met het Jezuskind op de linkeram - een rozenkrans aan de H. Dominicus (+ 1221); voor hem staan een wereldbol en een hond met een brandende fakkel in zijn bek wat verwijst naar de droom van zijn moeder waarin ze een hond zou baren die met een fakkel de wereld zou in brand steken. De trapleuning is opgewerkt met acanthusbladwerk. Onder de kuip staat het beeld van de H. Martinus met bisschopsstaf en boek.

De Christus op het triomfkruis stamt uit de 17-18e eeuw en behoort met enkele andere beeldbouwwerken nog tot het patrimonium van de vroegere kerk.

doopvont (1824)

Beelden uit de 17e en 18e eeuw, onder andere Sint-Martinus (ca. 1680) en Sint-Jan Evangelist (17e eeuw).

Schilderijen uit de 17e en 19e eeuw. In het koor vier doeken, die de H.H. Amandus, Bertinus, Donatus en Martinus voorstellen (1859), door M. Vancoillie. (Gent). Twee 16e eeuwse antependia.

Kerkschat : liturgisch zilverwerk (16e-19e eeuw) en gewaad (1660).

Naast de kerk is er de grafsteen van de Gezelliaanse dichter Karel de Gheldere (Torhout, 1839 - Koekelare, 1913), geneesheer te Koekelare, gekend als "dichter van de rozen"; sterfhuis in de Dorpsstraat.

Werk van Roger Van de Weghe

Mariadevotie