OUD-BELGIE
De oude Belgen waren Galliërs. De Galliërs waren Kelten.
De Kelten hadden hier de eerste bewoners overvleugeld rond 700
j. voor Christus. Germaanse stammen, vooral Friezen, vermengden
zich in West-Vlaanderen met de Kelten. De Gallische stammen die
hier woonden waren de Morinen, de Menapiërs, de Eburonen,
enz. De Morinen en Menapiërs konden wol en vlas spinnen en
weven, landbouwtuigen en boten maken. Ze kenden reeds gouden,
zilveren en bronzen muntstukken. Het hedendaagse Elverdinge lag
in Oud-België, in het land van de Morinen. De streek was
met eeuwenoude bossen beplant en hier en daar lag een moeras.
HET ROMEINSE TIJDVAK
Elverdinge is meer dan waarschijnlijk ontstaan door de aanleg
van de oude romeinse heerbaan of krijgsweg, die van Cassel naar
de Zee liep door Steenvoorde, Poperinge, Elverdinge, Lizerne,
Steenstrate, Merkem, Torhout, Brugge op tot Aardenburg (Nederland).
Deze baan werd waarschijnlijk aangelegd onder de Romeinse Keizer
Trajanus begin de jaren 100. Elverdinge, of beter, de streek waar
ons Elverdinge later ontstond, behoorde dus 500 jaar lang aan
de Romeinen. De bewoners leerden van de Romeinen en van de eerste
geloofszendingen het land bebouwen en handel drijven. De Steenstrate
is een overblijfsel van de oude Romeinse heerbaan.
HET FRANKISCHE TIJDVAK (begin der Middeleeuwen)
Meier maakt melding van Elverdinge in het begin van de IX eeuw,
wanneer hij zegt dat Laudo van Elverdinghe, Testard van Boesinghe
en Hugo van Langemarck tot gehoorzaamheid gedwongen werden door
de bosheer (boswachter) Liederic vanwege hun struikroverij. Daaruit
kan besloten worden dat Elverdinge, Boezinge en Langemark zeer
oud moeten zijn en veel vroeger bestonden dan Ieper, Diksmuide,
Dikkebus, Voormezele, Wijtschate, enz.
736 : Inval van de Noormannen in Vlaanderen waarbij zij alles
verwoesten, verbrandden en iedereen vermoordden.
779 : Jaar van zware hongersnood. Karel de Grote beval aan al
de Bisschoppen, Geestelijken, edellieden en bemiddelde personen
om elk enkele armen te onderhouden.
HET FEODAAL-GEMEENTELIJKE TIJDVAK (van 843 tot 1384)
De Noormannen doen meer en meer kwaad. De Nederlanden worden
verdeeld in grote lenen, die dan telkens in kleinere onderverdeeld
werden. Men bouwt burchten of versterkte kastelen. Uit deze tijden
dateren ook de wallen rondom veel hofsteden. De kasteelheren liggen
voortdurend in oorlog met elkaar. Veel van deze heren trekken
in kruistocht naar Palestina. De vrije lieden en vrijgemaakten
krijgen voorrechten of keuren en vormen gemeenten. Er bestaan
gilden en ambachten.
De Heerlijkheid van Elverdinge was een leengoed dat rechtstreek
afhing van de graven van Vlaanderen. De gemeente of parochie moest
later altijd min of meer de kasteelheer inzien of erkennen.
821 : Een felle winter. Men reed gedurende 30 dagen met geladen
wagens op de Rijn en de Schelde.
999 : Een zware aardbeving, een staartster en het noorderlicht
van 23 december boezemde het volk veel vrees in. Er werd immers
door sommigen voorspeld dat de wereld met het begin van het jaar
1000 door het vuur moest vergaan.
1092 : Dit is een jaar van scherpe en langdurige koude met veel
onstuimige winden, waarna in Vlaanderen een vreselijke ziekte
woedde, genaamd "'t Heilig Vuur". Voor deze ziekte,
waarvan de beschrijvingen doen denken aan lepra, bestonden geen
geneesmiddelen en men nam zijn toevlucht tot God. En toch waren
enkele huizen van die ziekte bevrijd. Het is dan ook van die tijd
dat men hospitalen bouwde verre van de dorpskern.
1142-1143 : Een zeer strenge winter en erop volgend een zeer
natte zomer veroorzaakte hongersnood en schaarste voor een periode
van ruim 10 jaar.
1218 : De zee breekt door en zet het noordelijk en westelijk
deel van Vlaanderen onder water. Nog hetzelfde jaar treed de pest
in het land.
1219 : E.H. Willelmus is pastoor te Elverdinge.
1278 : Het grondgebied van Vlamertinge kwam tot tegen de kerk
van Elverdinge.
1314 : Veurneambacht is helemaal ontvolkt. Sporkin, de baljuw
van Veurne, doet overal houten huizekens zetten langs de weg van
Yper naar Veurne, namelijk te Alveringem, Pollinckhove, Oostvleteren,
Woesten en Elverdinge.
1315 : Grote hongersnood in onze streek
1328 : Op 23 augustus nemen de Elverdingenaren deel aan de slag
van Cassel onder de baniere van Nikolaas Zannekin van Lampernisse.
1339 : De Fransen vielen West-Vlaanderen binnen en richtten grote
vernielingen aan.
1363-64 : Zeer koude winter vanaf half september tot april.
1370 : Verwisseling van "hooghe landen" tussen Elverdinge
en Vlamertinge. Om welke landen het hier gaat is nog niet achterhaald.
HET BOURGONDISCH TIJDVAK (van 1384 tot 1482)
De Nederlanden worden bestuurd door hertogen van Bourgondië,
die terzelfdertijd graven van Vlaanderen waren. Het kasteel van
Elverdinge behoort toe aan de bastaards van de graven van Vlaanderen.
Roeland d'Ennetères sterft roemrijk met de wapens in de
hand te Nancy, aan de zijde van Karel de Stoute.
1435 : De heerlijkheid van Elverdinge wordt gegeven aan de zoon
van Philips de Goede, de bastaard Cornelis van Bourgondië.
1449 : Nikolaas van Aeltre laat de heerlijkheden van Elverdinge
en Vlamertinge meten door Welin van Nieuwkerke.
EERSTE OOSTENRIJKSE TIJDVAK (van 1482 tot 1555)
De Nederlanden zijn bestuurd door Maximiliaan van Oostenrijk
en Keizer Karel V.
1489 : Overeenkomst tussen de parochie en heerlijkheid van Elverdinge
enerzijds en deze van Vlamertinge anderzijds, bij dewelke het
magistraat van Vlamertinge het recht heeft zijn zieken te laten
verzorgen in 't hospitaal van Elverdinge, mits een vergoeding
van 1 pont parisis per hoofd en per twee dagen. Deze overeenkomst
genoemd "tractate van den Siecke" werd twee eeuwen onderhouden.
1507 : Een onderzoek wordt gedaan, op bevel van het magistraat
van Veurne, wegens een geschil dat sedert lange jaren bestond
tussen enerzijds de afstammelingen van ridder Jan Spiers en de
parochie Vlamertinge en anderzijds het hospitaal van Elverdinge.
1510 : Het proces eindigde met Vlamertinge aan het hospitaal
van Elverdinge 12 pond parisis te doen betalen, waarbij ook bepaald
werd dat Vlamertinge nog twee koeien moest weergeven die zij zonder
recht hielden.
1522 : In en rond Elverdinge nestelden zich een groot aantal
"Giptenaars" of Bohemers die roofden en stalen.
1549 : Elverdinge-Vlamertinge worden van elkaar gescheiden en
vormen elk een afzonderlijke heerlijkheid.
SPAANS TIJDVAK (van 1555 tot 1713)
De Nederlanden beleven de omwenteling der XVI de eeuw of geuzentijd.
Onder Albrecht en Isabella genieten ze wat rust. De oorlog tussen
Holland en Spanje duurt tot 1648 (Vrede van Munster). Ons land
wordt vervolgens het toneel van bloedige oorlogen tussen Frankrijk
en Oostenrijk tot aan het Verdrag van Rastadt of Bareeltraktaat
(1713-1714).
Elverdinge heeft veel te lijden van de geuzen : men bouwt er
zelfs een geuzentempel. Onze streek ('t Westland) behoort meestal
toe aan Spanje maar door oorlogen ook soms aan Oostenrijk of aan
Frankrijk. Eindelijk in 1713 gaat het gedeelte van de streek waarin
Elverdinge ligt over tot Oostenrijk en het ander gedeelte (Bergen,
Burburg, Cassel en Belle) blijft aan Frankrijk.
1645 Vlaanderen is, in de eerste helft van de zeventiende eeuw,
bijna helemaal ontvolkt : de opstanden, de oorlogen, de overstromingen,
de pest, de kwade ziekten, de landverhuizingen en de schaarsheid
der middelen brengen teweeg dat er parochiën gevonden worden
waar er nog maar twee à drie mensen overblijven.
1668 : 150 familiën op Elverdinge
1689 : In de maand augustus werd heel het land door de Fransen
geplunderd en geroofd.
1690 : De aardappels worden Europa binnengebracht en worden gekweekt
als sierplant.
TWEEDE OOSTENRIJKS TIJDVAK (van 1714 tot 1794)
De Zuidelijke Nederlanden worden bestuurd door Karel VI, door
Maria-Theresia, Jozef II en Leopold II. Onder Karel VI en Maria-Theresia
genieten zij geluk en vrede, maar onder Jozef II ontstaat de Brabantse
omwenteling.
Elverdinge geniet ook rust, tenzij onder Jozef II.
1744 : De koeiplaag heerst zo hevig gedurende vijf jaar door
heel Vlaanderen, zodat er weinig koeien gespaard bleven.
1759 : De "Generaliteyt van d'Acht Parochiën"
(of anders genoemd : "'t Ambacht van Veurne") scheidde
zich af van Veurne.
1771 : Het Hospitaal van Elverdinge is nog een private bidplaats.
1772 : De aardappels worden gedurende 15 jaar lang aangetast
door een ziekte die men 'de krul" noemde. Men deed uit Amerika
nieuw aardappelzaad brengen, waaruit nieuwe soorten gewonnen werden
en de plaag verdween.
1784 : Door een bevel van 24 juni, verbiedt de Keizer Jozef II
nog doden in de Kerk te begraven.
1786 : Keizer Jozef II gebiedt alle parochiën, dorpen en
steden kermis te vieren op dezelfde dag, namelijk de tweede zondag
na Pasen. Alle broederschappen worden afgeschaft en ook de processiën,
uitgenomen deze van 't Heilig Sakrament en van de drie Kruisdagen.
1792 : De Fransen verklaren dat zij tot de Belgen gekomen zijn
als vrienden en medeburgers, dat zij de haat tegen de koningen
meebrengen en dat hun liefde gaat naar vrijheid en gelijkheid.
Op 22 september begint het jaar I van de Franse Republiek.
1794 : Op 18 juni valt Ieper in handen van de Fransen (onder
Generaal Pichigru). Er was algemene vrees, Genereaal Pichigru
joeg angst in de mensen. Men vluchtte met alles en men dolf al
wat waarde had.
FRANS TIJDVAK (van 1794 tot 1814)
De Zuidelijke Nederlanden beleefden de slechtste tijd : kerken
gesloten ; priesters verjaagd ; soldatendwang ingebracht ; schavot
opgericht. Kortom, de Vlamingen ondervonden al het negatieve van
de "Franse Revolutie" en van de oorlogszuchtige Napoleon
Bonaparte.
1794 : De assignaten (of papiergeld) werden in ons land gangbaar
verklaard. Dit papiergeld dompelde veel mensen in uiterste armoede.
1797 : De storm van de Frans Revolutie brak hier los. Het Frans
Staatsbestuur eiste een eed, die door al de priester van de Katholieke
Nederlanden moest afgelegd worden. Gezien deze eed ongeoorloofd
was, weigerden de priesters van Elverdinge deze af te leggen.
Als gevolg hiervan werd de openbare goddelijke dienst afgeschaft.
Te Elverdinge moesten pastoor Deleu en Kapelaan Danneel vluchten,
al hun goed werd staatsgoed, de grote klok werd uit de toren gehaald
en de kerk werd gesloten op 1 oktober 1797. Op het einde van het
jaar 1797 werden de kerkgoederen verkocht. De Fransen dwingen
de onderwijzers hun eed te doen voor de Franse Wet en in plaats
van de christelijk lering moesten zij aan de kinderen de "Rechten
van de Mens" leren.
1798 : De loting werd, voor de eerste maal, in België in
voege gebracht.
1802 : Door het konkordaat van 15 juli 1801 werden de kerken
in Vlaanderen heropend, de priesters keerden weer uit hun ballingschap,
de kerkelijke diensten werden in vrijheid uitgeoefend, de bisdommen
van Antwerpen, Brugge en Ieper werden afgeschaft. Elverdinge valt
onder het bisdom Gent. Op 9 april schaft Paus Pius VII alle feestdagen
af, uitgenomen O.H. Hemelvaart, O.L.V. Hemelvaart, Allerheiligen
en Kerstdag.
Alle akten moeten in het Frans opgesteld worden. Er wordt maar
één jaar tijd gegund om de Franse taal aan te leren.
1805 : Op 1 mei wordt de Rupublikeinse kalender door keizer Napoleon
afgeschaft.
1811 : Keizer Napoleon ontbindt op 26 februari al de gilden van
Rhetorica of Rederijkers.
1812 : De Vlaamse kranten moeten, door besluit van keizer Napoleon,
van een franse vertaling vergezeld zijn.
De Vlaamse jeugd moet mee met het leger van Napoleon om de wereld
te gaan veroveren. Zij kleurt met haar bloed de Europese slagvelden
voor doeleinden die ons land niet ten goede kwamen.
HOLLANDS TIJDVAK (van 1814 tot 1830)
Het tractaat van Parijs (30 mei 1814) bepaalde dat de Zuidelijke
Nederlanden met Holland zouden verenigd worden. De twee landen
vormden het Koninkrijk der Nederlanden onder de stichter Willem
I, prins van Nassouwen. Eindelijk, maar slechts voor korte duur,
is de Dietssprekende (Nederlandssprekende) bevolking van Zuid-
en Noord-Nederland verenigd.
1817 : Elverdinge telt op 3 oktober 235 huizen, 50 schuren, 50
paardenstallen, 1350 inwoners, 470 mannen in staat van te werken,
3 timmerlieden, 3 wagenmakers, 5 smeden, 6 schoenmakers, 5 kleermakers,
3 beenhouwers, 4 bakkers, 4 ovens die dooreen 60 broden konden
bevatten, 2 molens die bij goede wind elk 5 hectoliters per uur
konden malen, 80 paarden, 60 wagens, 500 hoornbeesten, 100 schapen,
100 zwijnen.
1819 : De benaming van 'Meier' verandert in 'Burgemeester'.
1823 : Het Nederlands wordt de officiële taal.
1825 : De grote klok wordt in de toren gehangen. Zij heeft 1,48
m doorsnede en is 1,16 m hoog.
BELGISCH TIJDVAK (van 1830 tot ....)
België wordt bestuurd door Leopold I, Leopold II, Albert
I, Leopold III, Boudewijn, Albert II en wellicht binnenkort door
Philip.
Elverdinge krijgt kalsijden en steenwegen, paardenfeesten, oudemannenhuis,
een naald op de toren, trams, post, telegraaf, telefoon.
1830 : Op 25 augustus begint te Brussel de Belgische omwenteling.
In oktober worden alle miliciens en krijgslieden van Elverdinge
onder de wapens geroepen. Verscheidene huzaren vluchten van Antwerpen
en komen hier en elders hun paarden verkopen.
1831 : Leopold I wordt plechtig tot Koning der Belgen ingehuldigd.
1833 : Het bisdom Brugge wordt heropgericht en Mgr Boussen is
bisschop.
1843 : De stenen Molen van Elverdinge wordt gebouwd door M. Vermeulen-Smagghe.
Er waren toen te Elverdinge 6 broodbakkers, 1 briekebakker, 2
die bloeme maken van amel, 2 beenhouwers, 2 bierbrouwers, 1 chirurgien,
2 commissionarissen, 1 fabrikant van chocolade, 1 fabrikant van
cotonette, 2 glaswerkers, 1 gareelmaker, 13 herbergiers, 1 horlogemaker,
4 kleermakers, 3 kloefekappers, 2 kuipers, 1 leermaker, 3 metsers,
2 boden, 2 molenaars, 1 olieslager, 4 rondventers, 3 smeden, 3
schoenmakers, 1 stoeldraaier, 1 sterke drankverkoper, 2 timmerlieden,
2 veeartsen, 2 vlasarbeiders, 17 winkeliers, 4 wagenmakers, 1
wollekammer.
1844 : Hongersnood in de jaren '40.
1845 : Op het einde der maand juni verscheen een ziekte op de
aardappels, die na verscheidene jaren nog niet geheel verdwenen
was.
1847 : Grote armoede veroorzaakt door de aardappelplaag, mede
ook door het verval van het spinnen en van de weverij.
1848 : Veel mensen sterven aan de pokken.
1867 : De sneeuw lag 60 cm dik op het platteland. Op 2 februari
sterft Graaf d'Ennetières-d'Hust, burgemeester van Elverdinge.
1871 : Beestenplaag : 16 horenbeesten moesten gedolven worden
op de hofstede van Pieter Beck. Vette, hooi, strooi, enz. moesten
gedolven of verbrand worden. De hofstede was 19 dagen lang door
de gendarmen afgezet.
1872 : 16 januari : Beestenplaag op de hofstede van de kinders
Decat. De gouverneur Vrambout kwam zien met M.M.Desmedt, Demeester
van Meessen, Criem van Ieper; Laridon, Depraeter, enz. 27 horenbeesten
stierven en werden afgemaakt in 3 dagen tijd. 3 honden, 6 katten,
35 hennen, 6 hanen en 6 eenden moesten gedood worden. De vloeringen
moesten uitgebroken en een spit land uitgenomen worden. Hooi,
strooi, diltpersen werden verbrand. Gendarmen en troepen bewaakten
de hofstede. Hetzelfde jaar kocht men voor 5700 F beesten in.
1883 : Op de hofstede " 't Hospitaal" heerst een angstaanjagende
ziekte, waarschijnlijk de vliegende tering. Vader en moeder Biarez-Bostyn
en vijf kinderen sterven tussen 15 maart en 2 juni "lijk
een schaduw".
1883 : Op 24 augustus sterft M.Eduard Vanderghote, Ridder van
de Leopoldsorde, burgemeester van Elverdinge. Hij was 75 jaar
oud.
1890 : Er worden zes statiën van de H. Livinus geplaatst.
De eerste tram reed op de lijn Ieper-Veurne.
1904 : Elverdinge krijgt zijn wapen. Het muziek wordt ingericht
en voor de derde keer worden paardenfeesten georganiseerd.
1905 : Op zondag 25 augustus wordt in het Park van het Kasteel
te Elverdinge een groot vaderlands feest gegeven voor de 75e verjaardag
van de onafhankelijkheid van België. Op zondag 17 december
plechtige gelukwensen voor de Heer schepen Clement Decat, voor
het kruis van eer, bekomen voor meer dan 35 jaar deel uit te maken
van de gemeenteraad van Elverdinge.
1906 : Op 24 september rijdt de tram Elverdinge-Diksmuide. Er
zijn 14 studenten te Elverdinge : twee in de Hogeschool van Leuven,
één in de St-Lucasschool te Gent, twee in de Normaalschool
te Torhout, twee in het College te Poperinge en zeven in het College
van Ieper.
1908 : In de hof van Meester Tamboryn wordt een nieuwe school
voor de jongens gebouwd.
Ook in 1908 wordt de melkerij van Elverdinge gebouwd.
1909 : Het gewapend pompierskorps werd gesticht op 17 september.
Onder bevel van onderluitenant Dr. Louf. De Graaf C. de Laubespin
kocht de uniformen die buitengewoon waren.
1910 : Er wordt begonnen met grote herstellingswerken aan de
kerk waarbij de kosten rond de 100.000 F belopen.
1913 : De eerste Elverdingnaren, de drie broers J., D. en W.
Moyaert vertrekken naar het verre Congoland.
1914-1918 : Gedurende de oorlog
kwamen er 247 Elverdingenaars onder de wapens. Onmiddellijk voor
de oorlog telde de gemeente 1660 inwoners. Op 100 inwoners waren
er dus 15 soldaten, wat zeer veel is. Van die 247 mannen sneuvelden
er 22 en na de oorlog stierven er nog 3 ten gevolge van oorlogskwalen.
6 Elverdingse soldaten werden krijgsgevangen gemaakt en verbleven
een tijd in Duitsland. Er zijn officieel 20 oorlogsinvaliden.
1919 : Alles op de dorpsplaats is weggevaagd. Het puin van de
kerk, van de meisjesschool en van de begraafplaats van het kasteel
geven een zeer trieste aanblik.
Men is bezig met het opkuisen, met het opzoeken van de eigendomsgrenzen
en met het zetten van noodwoningen. Langs de Vlamertingsesteenweg
ligt er een groot kamp vol met Duitse krijgsgevangenen, die hier
frontwerk komen verrichten. Eind 1919, één jaar
na de wapenstilstand. is het land van Elverdinge voor de grote
helft geëffend. Het merendeel van de hofsteden is weer bewoond,
maar slechts op de meest primitieve wijze. Op veel plaatsen slapen
mensen en dieren bij elkaar en de wegen zijn echte slijkpoelen.
Hier en daar vindt men vuile kampen, omgeven met roestig, slecht
gespannen prikkeldraad. De mensen in deze kampen lijken halve
demonen. Het zijn meestal Chinezen en andere kleurlingen, het
uitschot van de bevolking van daar, dat door de Engelsen opgetrommeld
is geweest om hier het vele onhebbelijke en gevaarlijke werk te
verrichten. Ze houden zich bezig met het weghalen en het opbergen
van achtergebleven oorlogsgoed en obussen, met het ontgraven en
het weer begraven van lijken, met het uitbreken van strategische
spoor- en andere wegen enz. Het doet uiterst akelig aan wanneer
men 's avonds langs donkere eenzame wegen zo ineens botst op enige
van die haveloze kerels. De mensen mijden ze zeer, want er wordt
veel gestolen en zelfs gemoord, dit misschien niet door die kerels,
maar ze hebben toch de reputatie.
Op het einde van 1919 is er weer een regelmatige tramdienst tussen
Veurne en Ieper.
1920 : Al wie aannemer, bouwmeester, metser, timmerman, aardwerker
is wordt naar het front getrokken. De werklieden kunnen tot 60
F en zelfs meer per dag verdienen. Dit jaar en de drie die volgen
zijn van de beste voor onze streek. Er wordt veel gewonnen en
veel verteerd.
Op tweede Paasdag wordt de Vossenvlag, geschonken door graaf
C. de Laubespin, plechtig ingehuldigd. Gedurende de mis worden
er doodsantjes (gedachtenisprenten) uitgedeeld waarop de portretten
staan van onze 22 gesneuvelde Elverdingenaren.
1921 : Dit is het groot jaar van de heropbouw. Op het einde van
het jaar telt onze gemeente 1628 zielen.
1923 : Onze burgemeester, graaf C. de Laubespin, komt weer onze
gemeente bewonen. Hij betrekt de woonsten van de hovenier en van
de autovoerder tot dat zijn kasteel herbouwd is.
1925 : Het kasteel dat gedurende de oorlog uitbrandde, wordt
nu met wat wijzigingen weer opgetrokken.
1928 : Dr. Emiel Louf, één der beste en meest gekende
geneesheren uit de streek overlijdt. Zijn werk was helemaal aan
zijn zieken gewijd en hij spaarde noch nachtrust, noch studie,
noch werk om de moeders en de zieken te helpen.
De melkerij wordt herbouwd.
De gemeente sluit een kontrakt voor 30 jaar af met de "Société
générale Belge de distribution électrique".
Op 27 oktober onvangt de gemeente voor het eerst elektrisch licht.
Heer burgemeester graaf C. de Laubespin, die droomt van een zeer
mooie en modern-ingerichte gemeente, wou graag een waterleiding
zien tot stand komen. Vele huisgezinnen hadden nu slecht water.
De burgemeester was ervan overtuigd dat er op ca 100 m diepte
kristalklaar water aanwezig was onder de dikke kleilaag. Van daar
beneden zou hij het doen bovenpompen in vergaarbakken of in een
waterkasteel om het dan van daar naar de woningen te brengen.
Bron : Geschiedenis van Elverdinge 1929 door Constant en Paul
Tamboryn.
Deze informatie is afkomstig van de Vrije Basisschool Elverdinge.